Bir kültür ve eğitim politikası skandalı

Berlin Merkez ve Eyalet Kütüphanesi’nin (ZLB) anlamsız ve temelden tahrip edilmesi mutlaka engellenmelidir.

„Berlin Merkez ve Eyalet Kütüphanesi (ZLB) Almanya´nın kamuya açık en büyük kütüphanesidir“ cümlesi ZLB´nin web sayfasında kelimenin aynen böyle okunabilir.
Dahası; ZLB-Berlin´in, en çok ziyaret edilen kültür ve eğitim merkezi olduǧu da ifade ediliyor.

Bu eșsiz kütüphane tehlikede: Kütüphanenin çok çeşitli kitap varlığı, yönetim müdürü Volker Heller´in ve ZLB-Vakıf kurulunun keyfi iradesine göre ortadan kaldırılmak istenmektedir. Kamuya kapalı bir yöntemle bu karara varılmıştır.

„Toplu tüketim ticareti” olarak adlandırılabilen bir çok (bilimsel-kültürel) alana ait kitapların büyük bir kısmının teminini ZLB artık kendi başına seçemeyecek. Bunun yerine ZLB harici (özel) firmaların sunacağı halihazırdaki kitap seçimlerini üstlenmek zorunda, örneğin Reutlingen´den ekz-bibliotheksservice GmbH Firması gibi.

Bu karar ZLB´nin profilini radikal bir şekilde değiştirecek:

Ekz sadece kısıtlı bir seçenek sunuyor. Bu, Almanya´da bulunan kamuya açık bütün kütüphanelerin – köy kütüphanesinden orta büyüklükte olan şehir kütüphanelerine kadar – uymak zorunda olduǧu tektip ve standard bir seçenekten ibaret. Berlin´de bu uygulamaya maruz kalan yaklaşık 80 mahalle kütüphanesi ile 12 belediye merkezkütüphanesi mevcut. ZLB sunulan bu (standard-seçenek) teklifini bugüne kadar kendi bünyesi içindeki organlar aracılığı ile ve gün be gün daha muayyen yayınlar sunarak tamamlıyordu.

Bu standardlaştırılmış yayın-teklif paketlerinin üstlenilmesi sonucu bir çok ihtisas alanına ait çeşitli kitapların temini ya da seçme olanağı așırı bir şekilde küçülecek; mesela tarih ve sosyal bilimler alanlarında olacaǧı gibi. Ayrıca Almanca ve bir çok farklı dil kursları, „yabancı dillerden“ yayınlar, diğer bilimsel ve kültürel alanda mevcut olan, kendini eğitme ve geliştirmeye yönelik; örneğin tıp ve pedagoji alanlarına dahil meslek gruplarına yönelik kitaplar elden geldiǧince olduğunca kesintiye uğrayacak.

Aynı zamanda şu andaki kitap alış-veriş bütçesi, gelecekte sadece belli ticari kriterlere göre düzenlenecek: Yani şifreli kitap temin etme modeline göre belli ihtisas alanları doğrudan birbirleriyle rekabet içine girecek.

Bu, rasyonelleştirme adı altında açıklanan entelektüel çeşitliliğin sınırlandırılmasıyla,

kendi alanında aslında tek olan kültür ve eğitim enstitütüsü ZLB´nin yüksek düzeydeki kalitesini devam ettirebilmesi için düşünülmüş olan kamusal bütçenin, resmen boşu boşuna harcanması demektir.

Milyonlar değerindeki ihalelerin merkezileştirilmesi ve kütüphanelere yönelik kitap alım-satımının tekelleştirilmesi durumunda, Berlinli yayınevleri ve kitapçılığı da bu dramın uzun vadede talihsiz mağdurları haline getirilecek. Sonuç olarak bu kısıtlama (sözde tasarruf) politikasından Berlin Eyaleti zarar görecek.

(1) Halka açık bir kuruma yeni bir darbe daha mı?

Amerika-Gedenkbibliothek (Amerika Anıt-Kütüphanesi -AGB) Amerika Birleşik Devletlerin´deki Public Libraries (Halk Kütüphanesi) örneğine göre kuruldu.

Bu geleneğe göre ZLB, bugüne kadar AGB ve diğer şehir kütüphanelerinin terkibinden oluşan ve toplumun her kesimine hitap eden evrensel bir kütüphanedir. Buna bilim, popüler kültür ve gündelik hayatı ilgilendiren her şey dahildir – bu anlamda yaklaşık 2,5 milyonu son yüz yıla ait kitaplardan oluşan kendi alanında 3,5 milyonluk yayına sahip olmasıyla Almanya´da halen tek olma özelliğini taşımaktadır. ZLB, Almanya çapında en fazla kitap temin edinilen kütüphanelerin başındadır. ZLB, Volker Heller´in açıkladığı gibi, Hamburg veya Bremen´deki kütüphanelerle mukayese edilemeyecek bir özelliğe sahiptir, ki bu kütüphanelerin çok sınırlı sayıda ve sadece son 10 yıla ait güncel yayınlarla kısıtlanmış bir kitap yelpazesi vardır. Her iki kütüphane de 100.000´den az kitapla, her yıl aralarından bir çok kitabın ayıklanıp, onların yerine yenilerinin eklendiği tüketici-kütüphanesi olarak bilinmektedir. Arşivleme diye bir şey de yoktur. ZLB´nin geleceği de böyle mi olmalı? Bu uygulamaya göre sadece özel derlemelerle belli ihtisas alanlarına ait kitaplar mı korunmalıdır? Bu şekilde kendine has tek olan evrensel kütüphanenin kendine özgü çeşitliliği toplutüketim kültürü ve üst-kültür uğruna yok edilmekle karşı karşıya bırakılmaktadır.

Açık olan şudur ki: ZLB´nin yeniden yapılandırılmasıyla, kendine özgü olan eşitlikçi, erişken ve çoǧulcu kamusal alan resmen yok edilecektir. Bu yeni konsept ZLB´nin geniş çaplı kullanıcı çeşitliliğine dayanan dokusunu yok ederken, onu „toplu tüketici ticaretine“ dönüştürmektedir; Bestseller ve (herşeyden çok Almanca dilinde yazılmış) güncel konular üzerine yayınların ağırlıkta olması durumu yeterince açıklamaktadır. Bu da Berlin´in uluslararası bir metropol olma süreci içinde geliştiği bir zamanda, çok kısa vadeli ve dezavantajlı bir durumdur.

(2) Tamamen bir sebebiyetsizlik?

Açık kalan soru şudur: Tüm bunlar ne için? Siyasetçiler tarafından ZLB´ye yönelik herhangi bir bütçe kısıtlaması yoktur, 2014´ün sonunda bilanço pozitifti. Planlanan bu yeniden yapılanlama ile güya lektörlerin iş zamanlarını geleceğe yönelik önemli görevler için -mesela dijital yayınların iletilmesi gibi – serbestçe kullanabilmeleri öngörülmektedir. Ama buna yönelik henüz somut bir plan olmadığı gibi, bunlara yönelik seçenekler/alternatifler de incelenmemektedir. Ayrıca belli alanlarda uzmanlaşmış lektörlerin çok teknik bir enformasyon görevine atanmalarının modern bir kütüphane konseptine uyup uymadığı oldukça muammallı bir şeydir.

Bununla birlikte devlet kültür sekreteri Tim Renner mecliste kamuya açık bir oturumda, Mart 2015´te yeniden yapılanmayı eleştirenleri geri kalmış olmakla suçlayıp hakaret etmeye çalıştı. Tim Renner´e göre bunlar „dijitalleştirilmenin çıplak korkusuyla“ çığrından çıkmışlar. Bizler, dijital okuyucular olarak soruyoruz: ZLB´nin geleceği esasen nasıl görünmelidir/olmalıdır?

Açıkça görünen odur ki, gündemdeki yeni planlamalar iyi iş gören bir kütüphaneyi içeriksel bir kayıp pahasına da olsa „yüksek performanslı hizmet“ olarak teşvik ediyorlar.

(3) Taleplerimiz

Bizler; kültür sanatçıları, yazarlar, film yapımcıları, emekliler, kuratörler, bilim insanları, ebeveynler, sanatçılar, komşular, yayıncılar, kitapçılar, tiyatrocular, entelektüeller, okuyucularız, bizler ZLB´nin kullanıcılarıyız ve biz, bizim için sunduğu cevherlerle bize temel bir iş dayanağı sağlayan bir Berlin enstitüsünün bu dramatik kalite düşüşünden çok endişe duymaktayız.

Berlin Belediye Başkanı ve Berlin Kültür Senatörü Michael Müller´den yapılan bütün planların açık bir şekilde ve hemen kamuoyuna sunulması için gereken adımları atmasını talep ediyoruz. İlk protestoların hemen ardından, ZLB´nin temel yapısının ana konseptinde herhangi içeriksel bir değişiklik yapılmadan, bazı somut sayıların çok ustaca değiştirildiği görülmektedir. Bundan dolayı gerek ZLB´de çalışan uzman kütüphaneciler, gerekse Berlin kamuoyu bu konu hakkında bilgilendirilmek zorundadır ve konuyla ilgili her türlü kararlara dahil edilmelidir. Berlin´in en uğrak yeri olan bu kültür enstitüsü kapalı kapılar ardında yok edilemez!

(Kütüphane) Kullanıcıları ve Berlinli kültür sanatçıları olarak, bu plansız, anlamsız, tarih bilincinden yoksun, tarihi unutturan, anti-demokrat ve düşüncesiz „yeniden yapılandırmanın“ durdurulmasını talep etmekteyiz. Böyle bir kararla Almanya´nın en önemli eğitim ve kültür enstitüsünün önemsiz bir Bestseller Kitaplıǧı’na dönüşmesi kaçınılmaz olacaktır…

Halbuki, uzun vadeli ve geleceğe yönelik planlama ayrı bir şeydir.

 

  • Madeleine Bernstorff, Kulturproduzentin, Berlin
  • Sebastian Bodirsky, Video-Editor, Berlin
  • Nanna Heidenreich, Wissenschaftliche Mitarbeiterin im Fach Medienwissenschaften, HBK Braunschweig, Ko-Kuratorin Forum Expanded/Berlinale
  • Max Linz, Autor und Regisseur, Berlin
  • Bini Adamzcak, Autorin, Berlin
  • AK Berliner Stadtteilbibliotheken
  • AK Kritische Bibliothek
  • Dr.in Karin Aleksander, AG Gender und Diversity in Bibliotheken / Genderbibliothek – Information – Dokumentation, Zentrum für transdisziplinäre Geschlechterstudien (ZtG), Berlin
  • Ingo Arend, Kunstkritiker und Essayist, Deutschlandradio Kultur, taz, Kunstforum International. Mitglied des Präsidiums der neuen Gesellschaft bildende Kunst (nGbK) Berlin
  • Artefakte (Brigitta Kuster, Regina Sarreiter, Dierk Schmidt), KünstlerInnengruppe, Berlin
  • Sonja Augart, Choreographin, Dramaturgin und Dozentin
  • Imran Ayata, Autor
  • b_books, Buchhandlung und Verlag, Berlin
  • Michael Baute, Autor, Berlin
  • Prof. Ulrike Bergermann, Professorin für Medienwissenschaft an der HBK Braunschweig
  • Dr. Zülfukar Çetin, Mercator-IPC, Fellow an der SWP, Alice Salomon Hochschule und Vorstandsmitglied im Türkischen Bund Berlin Brandenburg
  • cinéma copains, Filmemacher, Berlin
  • Marco Clausen, Mitgründer Prinzessinnengarten und Nachbarschaftsakademie, Berlin
  • Vaginal Davis, Performance-, Bildende- und Videokünstlerin, Filmkuratorin, Musik-Ikone und Bandleaderin, Berlin
  • Janine Eisenächer, Vorstand Flutgraben e.V., Berlin
  • Tatjana Fell, Künstlerin/Kuratorin, arttransponder
  • Jesko Fezer, Professor für Experimentelles Design, HFBK Hamburg, Mitbegründer der Buchhandlung Pro qm Berlin
  • Maja Figge, UDK Berlin, Kultur- und Medienwissenschaftlerin
  • Christian Geißler, Lehrer, Berlin
  • Veronika Gerhard, Künstlerin, Berlin
  • Fiona Geuß, Fotini Lazaridou-Hatzigoga, Caleb Waldorf, A Public Library, Berlin
  • Annett Gröschner, She She Pop, Performance Kollektiv, Berlin
  • Ulrike Hamann, Kotti & Co, Mietergemeinschaft am Kottbusser Tor
  • Lydia Hamann, Künstlerin, Berlin
  • Prof. Birgit Hein, Filmemacherin, Filmwissenschaftlerin, Mitglied der Akademie der Künste Berlin und Stellvertretende Direktorin der Sektion Bildende Kunst
  • Daniel Hendrickson, Übersetzer, Autor, Musiker, Mitglied der Künstlergruppe CHEAP
  • Christoph Hochhäusler, Autor, Regisseur, Herausgeber der Filmzeitschrift „Revolver”
  • Dominique Hurth, Bildende Künstlerin & Professorin
  • Kerstin Karge, Kuratorin, Kulturmanagerin, Haben und Brauchen, Berlin
  • Bettina Knaup, Freie Kuratorin, Berlin
  • Kotti & Co, Mietergemeinschaft am Kottbusser Tor Berlin
  • Katinka Krause, Antiquariat ‚Die Biographische Bibliothek‘, Berlin
  • Jan Künemund, Redaktion SISSY, Salzgeber & Co. Medien GmbH
  • Prof. Dr. Christian Lammert, Professor für die Politik Nordamerikas am John-F.-Kennedy-Institut der FU Berlin
  • Pia Lanzinger, Künstlerin, Berlin
  • Heimo Lattner, Künstler, Berlin
  • Dirk Laucke, Dramatiker, Berlin
  • Julia Lazarus, Bildende Künstlerin, Berlin
  • Prof. Dr. Ethel Matala de Mazza, Humboldt-Universität zu Berlin, Institut für deutsche Literatur
  • Thomas Meinecke, Autor und Plattenaufleger
  • Prof. Angela Melitopoulos, Künstlerin, Berlin
  • Karolin Meunier, Künstlerin, Berlin
  • Prof. Sylke Rene Meyer, Professorin für Drehbuch und Dramaturgie an der Internationalen Filmschule Köln (ifs)
  • Dr. Anja Michaelsen, Ruhr Univ. Bochum, Medienwissenschaftlerin
  • Elke aus dem Moore, Leiterin der Kunstabteilung des ifa – Institut für Auslandsbeziehungen, Stuttgart / Berlin
  • Prof. Dr. Maria Muhle, Professorin für Philosophie | Ästhetik, Akademie der bildenden Künste München und Mitbegründerin des August Verlags Berlin
  • Eckart Müller, ZLB-Nutzer / Initiator der Petition https://www.openpetition.de/petition/online/buechervernichten-in-berlin-bibliotheken-werden-kaputt-rationalisiert
  • Wolfgang Müller, Autor, Künstler, Musiker, Berlin
  • Keren Ida Nathan, Artist
  • Prof. Dr. Rolf F. Nohr, Medienästhetik / Medienkultur, HBK Braunschweig / Institut f. Medienforschung (IMF)
  • Dr. An Paenhuysen, freiberufliche Kuratorin / Kunstkritikerin
  • Jelka Plate, Künstlerin
  • Pro qm (Katja Reichard), thematische Buchhandlung, Berlin
  • Prof. Anne Quirynen, Künstlerin und Professorin, Europäische Medienwissenschaft, Fachhochschule Potsdam
  • Dr. Nils Riecken, Post-Doctoral Research Fellow, Zentrum Moderner Orient, Berlin
  • Monika Rinck, Autorin, Mitglied in der Deutschen Akademie für Sprache und Dichtung und der Akademie der Künste Berlin
  • Dr. Thomas Ripper, Bibliotheksleiter Zentrum Moderner Orient, Berlin
  • Dr. phil. habil. Friedrich Rothe, Schriftsteller / Galerist
  • Natascha Sadr Haghighian, Künstlerin
  • Astrid Schmidt, (Kulturwissenschaftlerin), Referentin ver.di Bundesverwaltung, Berlin
  • Prof. Dr. Dr. h.c. Stefanie v. Schnurbein, Professorin für Neuere skandinavische Literaturen, Direktorin Nordeuropa-Institut, Humboldt-Universität zu Berlin
  • Prof. Dr. Gerhard Schumm
  • Peter Schwarz, Walter Grömling, Ute Volz, für Antiquariat BÜCHERHALLE Berlin
  • Dr. Florian Sedlmeier, Juniorprofessor, Abteilung Literatur, John-F.-Kennedy-Institut fuer Nordamerikastudien, Freie Universitaet Berlin
  • Prof. Dr. Judith Siegmund, Juniorprofessorin für Theorie der Gestaltung/Ästhetische Theorie und Gendertheorie, Universität der Künste Berlin und Bildende Künstlerin
  • Heidi Sill, Bildende Künstlerin, Berlin
  • Loreto Solis, Übersetzerin und Journalistin, Nutzerin der ZLB
  • Prof. Kerstin Stakemeier, Juniorprofessorin für Medientheorie, Akademie der Bildenden Künste München
  • Kerstin Stoll, Künstlerin
  • Prof. Dr. Joseph Vogl, Professor für Neuere deutsche Literatur, Literatur- und Kulturwissenschaft/Medien, Institut fuer deutsche Literatur, Humboldt-Universitaet zu Berlin
  • Vorstand und Beirat des Verbands der deutschen Filmkritik (VdFk e.V.), Berlin
  • Dorothee Wenner, Filmemacherin, Berlin
  • Axel Wieder, Leiter der Index – The Swedish Contemporary Art Foundation und Mitbegründer Pro qm, Berlin
  • Florian Wüst, Künstler, Filmkurator, Haben und Brauchen, Berlin
  • Jessica Zeller, Geschäftsführerin von Edkimo, die Feedback-App für den Unterricht, Berlin
  • Juliane Zelwies, Künstlerin, Berlin
  • Prof. Florian Zeyfang, Filmemacher & Professor an der Umeå Akademy of Fine Arts, Schweden / Künstler, Berlin
  • Inga Zimprich, Künstlerin, Flutgraben e.V., Berlin